امروز، سه شنبه، ۲۱ آبان ۱۳۹۸

وقف؛ سند مترقی اقتصاد اسلامی

سیدمحی الدین حسینی ارسنجانی - تماشا
 یکی از اسناد مهم مالی و اقتصادی در اسلام وقف است. سازوکاری که پیامبر بزرگ اسلام و ائمه معصو مین صلوات ا... علیهم اجمعین آن را از سوی خدا و پیام آوران پیشین برای کمک به اقتصاد مسلمانان به ما پیروانشان هدیه دادند و تا قیام قیامت می تواند به عنوان مهمترین راهکار برای جلوگیری از هرگونه فقر وتنگدستی امت اسلامی مورد توجه قرارگیرد. وقف به معنای گذشت آگاهانه از دارايی‌‌های خود در راه خداست. بر اين اساس آنچه وقف می‌شود از مالكيت فردی خارج شده و علاوه بر خير اخروی برای واقف، منافع و خير حاصل از موقوفه، جمعی از بندگان خداوند را از امكانات رفاهی برای زندگی بهتر نیز  بهره‌‏مند خواهد كرد. پر كردن خل‍أها و برطرف كردن نيازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه اسلامی را می توان به عنوان فلسفه تاسيس و ترويج نهاد وقف در اسلام دانست. وقف، می‌تواند بار ديگر جايگاه خود را در تأمين انگيزه‌های انسان‌ دوستانه، فقيرنوازانه، علم‌‌پرورانه، و دين‌مدارانه پيدا كند. اصلاح و گسترش مناسب وقف، آثار و برکات علمی، فرهنگی، اجتماعی، عقیدتی و اقتصادی در جامعه خواهد داشت و باعث خرسندی خداوند، اوليای الهی و مردم خواهد شد.از صدر اسلام تاكنون به دنبال بروز هر نوع مشكلی در زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم، انسان های خیّر و نيكوكار با انجام عمل وقف و ايجاد موقوفات و قرار دادن درآمدهای حاصل از آن جهت رفع مشكلات اقدام كرده‌اند. 
 وقف يكي از هديه‌هاي الهي به بشر است. هديه الهي به‌خاطر اينكه در آيات و روايات تأكيد شده كه انسان بعد از مرگش با اين دنيا هيچ ارتباطي نمي تواند داشته باشد و دستش از دنيا و اموالش منقطع مي شود. اما خداوند متعال فرموده اگر در زمان حياتتان تصميم بگيريد آنچه كه با زحمت و تلاش به‌دست آورده‌ايد را به من كه مالك تمام عالم هستم، بازگردانيد و با خود من معامله كنيد در اموالتان بركتي مي‌گذارم كه حتي بعد از مرگتان هم بتوانيد از آنها استفاده كرده و با دارايي‌هايتان ارتباط داشته باشيد. يعني به اين طريق مي‌توان با اين دنيا ارتباط داشت. در رواياتي از امام جعفر صادق(ع) و رسول اكرم(ص) نقل شده زماني كه دست انسان از اين دنيا كوتاه مي‌شود به سه طريق مي‌تواند با دنيا ارتباط داشته باشد. اول كسي كه علمي از خودش باقي بگذارد و مردم بتوانند از علومش استفاده كنند. دوم اولاد صالحي داشته باشد كه برايش دعا كنند و سوم كسي كه صدقه جاري (وقف) بدهد. لذا فلسفه وقف اين است كه چون خداوند انسان را اجتماعي آفريده و نوع‌ دوستي در فطرت انسان است بايد از طريقي بتواند محروميت‌ها و نيازهاي جامعه را با نگاه نوع‌دوستانه از بين ببرد تا بتوان به جايي رسيد كه در جامعه نيازي ديده نشود. به همين خاطر وقف رفع نياز جامعه هم در همان عصر و هم براي آيندگان است. در قرآن كريم از كارهاي بزرگي مثل صدقات، باقيات ‌الصالحات، انفاق، احسان و... نام برده شده است اما جامع‌ترين آنها وقف است كه با فطرت انسان نيز عجين شده است. وقف در دوره‌هاي مختلف به اين صورت بوده كه واقف ابتدا نياز جامعه را ديده و براي كمك به رفع آن تصميم گرفته است. زماني نياز جامعه اين بوده كه در مسيرها كاروانسرايي بنا شود. در زمان ديگر نياز به بيمارستان و درمانگاه بوده است. همچنين بعضي‌ها به‌خاطر عشق و علاقه‌اي كه به ائمه اطهار يا موضوعات مذهبي داشته‌اند، مودت و محبت خودشان را با وقف كردن اموالشان در آن مسير نشان داده اند. يا گروهي عاشق امام حسين(ع) هستند و اموالشان را براي ايشان وقف كرده و به عزاداري‌ها و خرج زائران ابا‌عبدا...الحسين(ع) اختصاص مي‌دهند. وقف يك نوع مبارزه با حرص  است. وسیله‌ی گسترش فرهنگ و باقیات الصالحات است. وقف ترویج نوع دوستی و حلال مشكلات است. نشانه‌ی ایمان به آخرت و نوعی تعاون و همكار ی است. اگر نیات واقفین به درستی اجرا و موقوفه ها موردتصرف واقع نشود و درآمدهای حاصله از وقفیات در مسیر درست خود هزینه می شد بااین حجم از موقوفاتی که در کشور داریم هیچ فقیرونیازمندی نداشتیم. امیدواریم فرهنگ وقف و واقفی به درستی در کشور توسعه و این سنت نیکو و حسنه رو به فراموشی نرود. 

نظرات کاربران
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
  • نام و نام خانوادگی
  • آدرس ایمیل
  • نظر شما