امروز، سه شنبه، ۲۲ آبان ۱۳۹۷

اقتصاد لرزان و شکننده، زمینه‌ساز اضطراب جامعه!

فرزانه قنبر دزفولی-تماشا
شرایط نابسامان اقتصاد کشور و آشفتگی‌های اخیر بازار به شکل ملموسی بر زندگی روزمره مردم تأثیر گذاشته و رفاه اجتماعی و اقتصادی مردم ایران را کاهش داده است. 
این روزها مردم با موج گرانی و سختی‌های معیشتی مواجه شده اند و افزایش روز به روز قیمت‌ها باعث شده قدرت خرید و میزان دسترسی آنها به برخی کالاها کاهش یابد. در حال حاضر احساس رضایت مردم از زندگی نیز کاهش پیدا کرده و اغلب آنها ترس و نگرانی زیادی در مورد آینده و وضعیت شغلی و مالی خود دارند. متأسفانه هیچ کس نمی تواند پیش بینی کند که این رکود و کسادی تا چه مدت دوام خواهد داشت. در صورتی که این مشکلات مقطعی باشد، جایی برای نگرانی وجود ندارد اما اگر معضلات اقتصادی کشور به مدت طولانی یا برای چند سال به طول بینجامد، وضعیت بغرنجی بر جامعه حاکم خواهد شد که به دنبال آن آسیب‌ها و صدمات جبران ناپذیری به بدنه کشور وارد می‌شود.
بانک مرکزی هر سال گزارشی از وضعیت بودجه خانوار را منتشر می‌کند که این گزارش تصویری از اوضاع معیشتی خانواده‌ها و وضعیت اقتصادی آنها را نشان می‌دهد. گزارش بررسی بودجه خانوار با استفاده از نمونه‌گيری تصادفی و با مراجعه حضوری به محل زندگی مردم منتشر می‌شود. تعداد اعضای هر خانوار، ترکيب سنی افراد خانواده، ميزان تسهيلات افراد، درجه اشتغال و بیکاری آنها، درآمد و هزينه خانوار، وضعيت مسکن و لوازم خانگی مورد استفاده آنها از جمله متغيرهاي مهم قابل استخراج از اين گزارش هستند. آخرین گزارش بررسی بودجه خانوار مربوط به سال ۹۶ است. داده‌های اين گزارش نشان می‌دهد درآمد ماهانه هر خانوار ایرانی در سال گذشته حدود ۳ میلیون و ۶۶۰ و مخارج او حدود ۳ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان بوده است. در واقع متوسط هزينه‌های خانوارهاي ايرانی در سال گذشته ۷.۲ درصد نسبت به سال گذشته افزايش يافته و مجموع درآمدها ۱۲ درصد رشد داشته است. البته این گزارش تنها میانگینی از کل کشور را نشان می‌دهد و نمی تواند گويای همه واقعيت دخل وخرج خانواده‌ها باشد چرا که اوضاع و وضعیت زندگی در طبقات مختلف اقتصادی، متفاوت است. همچنین شکاف درآمدی بين مناطق مختلف کشور و به ويژه کلانشهر‌ها نسبت به ديگر شهرها، احتمال خطای برآوردی را بالا می‌برد. همین مسئله باعث شده که انتقاداتی جدی به نحوه محاسبه بودجه خانوار به مراجع آماری از سوی کارشناسان وارد شود.
با این حال شواهد موجود حاکی از آن است که در حال حاضر اقشار مختلف جامعه از لحاظ اقتصادی در وضعیت دشواری به سر می‌برند و تنگناهای معیشتی در شرایط کنونی کمر مردم ایران را شکسته است.
با توجه به اینکه اقتصاد کشور از ابتدای سال جدید با مشکلاتی از جمله اعمال تحریم‌های بین المللی و نوسانات بازار ارز روبه رو شد، می‌توان قاطعانه گفت که مردم در سال ۹۷ با وضعیت معیشتی بسیار دشوارتری نسبت به سال های گذشته مواجه می‌شوند. بنابراین مردم در این برهه زمانی می‌بایست خود را برای رویارویی با چالش‌ها و بحران‌های اقتصادی آماده کنند و در این مسیر جایگاه نهاد خانواده بسیار رفیع و دارای آثاری غیرقابل انکار است.
بدون تردید نهاد خانواده اصیل ترین و بنیادی‌ترین واحد اجتماعی است و مهمترین نقش را در هنجارمند ساختن افراد جامعه بر عهده دارد. در واقع خانواده تضمین کننده آرامش و ثبات جامعه است و هر خانواده می‌تواند با مدیریت مشکلات اقتصادی خود نقش مهمی در بهبود شرایط کنونی اقتصاد کشور ایفا کند.
مشکلات عمیق مالی و نابسامانی‌های شدید اقتصادی در هر خانواده معمولا بر اثر مسدود شدن راه‌های درآمد اتفاق می‌افتد که این مشکلات بر حسب مدت انسداد، شیوه مدیریت خانواده، وجود حمایت‌های جانبی از خانواده، تعداد افراد و وضعیت پس انداز آنها دچار شدت و ضعف است. در واقع برخی از بحران‌های مالی نه به علل درون خانوادگی بلکه به دلیل عوامل خارج از محیط خانواده به وجود می‌آیند. این حقیقت وجود دارد که گاهی به رغم تمام تلاش‌های اعضای خانواده، اوضاع از کنترل خارج می‌شود و آنها نمی توانند بر جریان رخدادهای اقتصادی تسلط داشته باشند. آثار حوادث طبیعی، سیاست‌های اقتصادی دولت‌ها و حتی سیاست‌های جهانی از جمله عوامل بیرونی هستند که بر وضعیت خانواده‌ها تأثیر می‌گذارند. برخی از تصمیمات دولت ممکن است منجر به تعطیلی کارخانه‌ها یا حذف و ادغام شرکت‌ها شود که بروز این مشکلات دامنگیر خانواده‌ها می‌شود و موجب بیکاری اجباری افراد زیادی می‌گردد.
از آنجا که بی ثباتی و عدم قطعیت ناشی از یک اقتصاد لرزان و شکننده‌، بسیاری از افراد جامعه را دچار اضطراب و تنش می‌کند، مردم می‌بایست در وهله اول به مدیریت هیجانات غیرمنطقی خود بپردازند تا بتوانند در چنین شرایطی واکنش‌های مناسب تری نشان دهند.
آنها باید با در نظر گرفتن نیازهای اساسی و کاهش هزینه‌های ضروری خود، کنترل امور مالی و دارایی‌های خود را در دست بگیرند و با توجه به میزان بودجه ای که دارند، مخارج خود را بدون اینکه بر کیفیت زندگی شان تأثیر بگذارد، کاهش دهند.
با به کارگیری این اصل می‌توان با کمترین هزینه و مخارج، بیشترین بازده را به دست آورد. مثلا اگر قرار است هزینه ای به تفریح و سرگرمی خانواده اختصاص یابد با انتخاب کم هزینه ترین تفریحات مانند پیاده روی، قدم زدن در پارک و یا رفتن به سینما می‌توان بیشترین مطلوبیت و بازدهی را به خانواده داد. اولویت‌های مادی یک خانواده بر اساس تأمین نیازمندی‌های واقعی آنها طبقه بندی می‌شود، پس آنچه که اهمیت و تأثیر بیشتری در تأمین نیازهای حیاتی انسان دارد، باید در اولویت قرار گیرد. به عنوان مثال پول برق، تلفن و اجاره را می‌بایست جداگانه محاسبه کرد و کنار گذاشت. وقتی بودجه و هزینه‌های خانواده مشخص باشد دیگر هزینه خوراک صرف اجاره مسکن یا کرایه ایاب و ذهاب نخواهد شد.
هرچند خرید یک امر ضروری است اما خرید کردن در اغلب موارد ممکن است منجر به ایجاد سیاهچاله ای در دارایی‌ها و اوضاع مالی خانواده شود. برای جلوگیری از تبدیل خرید به عنان گسیختگی در خرج کردن پول، باید سعی کنیم پولمان را حساب شده تر و با ملاحظه‌تر خرج کنیم و فریب شعارهای دهن پرکن و ابزارهای جلب نظری که فروشگاه‌ها به کار می‌برند را نخوریم. خانواده‌ها می‌توانند خریدهای خود را با شریک شدنشان با دیگران یا اجاره کردن وسایل موردنیازشان از آنها کاهش دهند. نگه داشتن رسیدهای خرید و دنبال کردن مناطقی که بیشترین خرج در آن انجام می‌شود، نیز روشی مناسب برای آگاهی از نحوه خرید کردن افراد است. همچنین می‌توان از اپلیکیشن‌ها و برنامه‌های کامپیوتری مدیریت مخارج استفاده کرد و دخل وخرج خود را از طریق برنامه‌های مدیریت و تنظیم مخارج تحت کنترل بگیریم. این برنامه‌ها به افراد در تصمیم‌گیری و صرف پول بر اساس هزینه‌ها کمک شایانی می‌کنند.
در زمان بروز نابسامانی‌های اقتصادی یکی از بهترین شیوه‌های برون رفت، همکاری‌های درونی افراد خانواده است. این همکاری‌ها می‌تواند به اشکال مختلفی صورت بگیرد، مثل کنار گذاشتن خواسته‌ها و توقعات درجه دومی که ضرورت جدی برای خرید آنها وجود ندارد. آثار این همکاری‌ها علاوه بر اینکه باعث خروج خانواده از وضعیت بحرانی می‌شود، می‌تواند به صورت یک تجربه غنی برای سازندگی شخصیتی فرزندان و گسترش روابط صمیمانه بین اعضای خانواده به کار گرفته شود. هر یک از اعضای خانواده می‌تواند علاوه بر مطلع شدن از هزینه‌های نقدی با در نظر گرفتن گزارش‌های مالی کارت اعتباری و حساب خود نیز دریابد که هزینه‌هایش صرف چه چیزهایی می‌شود و از این طریق به شناسایی موارد ظاهرا بی‌اهمیت بپردازد. هر فرد بهتر است که بداند چه میزان از هزینه‌هایش صرف نیازها و چه میزان صرف تمایلاتش می‌شود.
در نهایت مردم باید این نکته مهم را در نظر بگیرند که شرایط سخت، عامل مؤثری برای به فعلیت درآورده شدن استعدادهای عالی انسانی است و استفاده از ابزارهای مدیریتی صحیح در مواجهه با چالش‌ها و سختی‌ها می‌تواند منجر به رشد وپیشرفت آنها شود. بنابراین مهمترین عامل گذار از بحران‌ها و مشکلات، مدیریت صحیح و خردمندانه است.
هرچند عبور از بحران‌های اقتصادی کشور در شرایط کنونی بدون اعمال سیاست‌های صحیح از سوی دولتمردان امکان پذیر نیست اما به کار بستن این راهکارها هم بی نتیجه نخواهد بود. این اقدامات در نهایت منجر به ایجاد نظم در اقتصاد خانواده خواهد شد و به بهبود شرایط اقتصادی کشور و برطرف کردن بخشی از مشکلات معیشتی مردم کمک شایانی می‌کند.

نظرات کاربران
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
  • نام و نام خانوادگی
  • آدرس ایمیل
  • نظر شما