امروز، سه شنبه، ۲۲ آبان ۱۳۹۷

تشدید ضریب فساد در اقتصاد با جولان دلال‌ها!

زهرا مطهری- سرویس اقتصادی
یکی از مسائل اساسی اقتصادی کشور در چهار دهه گذشته معطوف به این واقعیت تلخ می‌شود که گروهی با اتخاذ برخی سیاست‌ها باعث حاکم شدن دلالیسم در اقتصاد کشور شده‌اند و همین عارضه مسبب قربانی شدن تولید، افزایش واردات و برخی مشکلات این چنینی شده است
دلالی یا واسطه‌گری از پدیده‌های شوم اقتصادی به شمار می‌رود که ظهور، بروز و رشد آن در اقتصاد با پیامدها و نتایج مخربی در سطوح خرد و کلان همراه خواهد بود.
در سال‌های اخیر به کرات شاهد مانور دلالان در اقتصاد کشور بوده‌ایم و به تبع آن هربار که عرصه برای فعالیت کاذب این طیف و گروه در اقتصاد کشور هموار می‌شود، متعاقباً تلاطم، بی ثباتی و ناامنی در بازار و اقتصاد موج می‌زند. دلالان و واسطه‌ها به افرادی گفته می‌شود که بدون نقش سازنده‌ای در عرصه و فرآیند تولید و حتی توزیع سالم، به سودهایی کلان نائل می‌شوند و این سودجویی‌ها، خُسران و زیان‌های عمیق و گسترده‌ای را به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند. نمونه بارز چنین فعالیت‌هایی در ماه‌های گذشته با خروج یک طرفه و گستاخانه آمریکا از برجام، ظهور و بروز پیدا کرد. به کرات این جمله شنیده شده که تحریم‌های واشنگتن در اقتصاد کشور بی اثر نبوده و نیست، اما بخش اعظم تلاطمات و ناامنی‌های اقتصادی ریشه در ساختار معیوب اقتصادی کشور و مشکلات داخلی دارد، نارسایی‌هایی که شوربختانه، هزینه‌های سنگینی را برای مردم و نظام به همراه داشته است. با پا گرفتن دلالی، سیاست‌های موسوم به اشتغالزایی به قهقرا می‌رود، تولید نابود می‌شود و در پی آن حصول اقتصاد مقاومتی به معنای واقعی کلمه ناممکن 
خواهد شد.
 وقتی توازن میان عرضه و تقاضا به هم می‌خورد یکی از تبعاتِ فعالیت مخرب دلالان در اقتصاد را باید در برهم خوردن نظام عرضه و تقاضا جستجو کرد، به واقع در شرایطی که توازن صحیحی میان عرضه و تقاضا، جاری باشد، امکان جولان دلالان به حداقل ممکن 
خواهد رسید.
 بدون تردید هر آنچه دلالی در اقتصاد افزایش یابد، به همان میزان ضریب فساد تشدید خواهد شد و بالعکس با کاهش و به حداقل رسیدن فعالیت مخرب دلالان و واسطه‌ها، سلامت اقتصادی به نحو شایسته‌تری تضمین خواهد شد. 
البته ناگفته نماند به هر ترتیب وجود واسطه‌ها در اقتصاد، امری اجتناب ناپذیر است و در برخی مواقع این حضور و وجود ضروری است، اما آنچه بیش از هر چیز دیگر در به گسترده شدن اقتصاد فاسد می انجامد فعالیت افسار گیخته دلالان در بازار است که نظام عرضه و تقاضا در حوزه‌های گوناگون همچون دارو، لوازم خانگی، خودرو، مسکن و غیره را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
یک فعال حوزه تولیدی و صنعتی در خصوص پدیده دلالیسم و واسطه گری می گوید: بالا گرفتن فعالیت دلال‌ها و واسطه‌ها به تشدید فساد اقتصادی منتهی خواهد شد و از دیگر سو به زعم وی، برخورد سلبی و قهری مطلق با این پدیده، منتج به نتایج سازنده و مطلوب نخواهد شد و برای مقابله و مهار این پدیده باید زمینه و بستر عوامل ایجاد کننده دلالیسم رفع و دفع شود.
به گفته وی بخشی از بروز پدیده دلالی به ناآگاهی و کم اطلاعی تولیدکنندگان و فعالان عرصه مذکور باز می‌گردد. برخی تولیدکنندگان به دلیل عدم آگاهی کافی، زمینه‌ساز بروز فعالیت دلالان می‌شوند و اساساً در اقتصادی که شفافیت آن، آنچنان که باید مطلوب نیست، به تبع ضریب بروز دلالیسم تشدید 
می‌شود. 
همچنین به گفته برخی دیگر ار فعالین حوزه تولید  یکی دیگر از عوامل مؤثر در شیوع دلالیسم را باید در پدیده رکود جستجو کرد، زیرا در شرایطی که بازار راکد است، تولیدکننده ناچار است برای تسهیل روند فروش کالا دست به دامان دلالان و واسطه‌ها شوند و بعضاً ممکن است برخی از فعالان عرصه صنعتی و تولیدی با علم به اینکه کالای تولید شده با قیمت پایین‌تری به واسطه‌ها واگذار می‌شود به ناچار در شرایط رکود اقتصادی به چنین موضوعی تن دهند. هر آنچه بر دایره و حلقه واسطه‌ها و دلال‌ها افزوده شود، امکان سودجویی و فساد بیشتر خواهد شد و طبیعتاً بر عمق آن، افزوده خواهد شد. به عقیده بسیاری از کارشناسان اقتصاد ما، اقتصاد دلالیسم 
است.
فرشاد مومنی استاد دانشگاه و اقتصاددان معتقد است که ریشه نابرابری‌های موجود در ایران در رانت و دلالی است. به اعتقاد وی یکی از ویژگی‌های نابرابری‌های ناموجه ایران این است که در اقتصاد رانتی ایران، رانت‌جویان و رباخواران در سطوح بالای کشور هستند و تولیدکنندگان در سطوح پایین قرار دارند بنابراین شکنندگی در ایران بالا 
است.
آنچه مسلم است رد پای دلالی و دلال ها را در هر کجای اقتصاد کشور می توان مشاهده کرد. 
ریشه های این وضعیت به تاریخ اجتماعی و اقتصادی ما باز می گردد. ریشه غیر تولیدی، واسطه گری و تجارت پیشگی کسب و کار ایرانیان سبب بروز، ظهور و قدرتمند شدن دلال ها در اقتصاد کشور شده است. اشخاص و گروه هایی که بدون داشتن تخصص و بهره بردن از دانشی خاص و تنها به واسطه سرمایه در گردش خود و ارتباط با اهل قدرت توانسته اند صنوف زیادی را شکل بدهند و براساس همان به رشد پیوسته خود ادامه و کشور را تحت تأثیر رفتارهای سودجویانه خود قرار دهند. البته در سالیان اخیر واژه دلالی با مفهوم عامِ آن و یا با آنچه که در سالیان گذشته به ذهن متبادر می شد، فاصله بسیاری پیدا کرده و متأسفانه در بسیاری از حوزه ها شاهد جولان دلال ها می باشیم.
دلالی خرید وام بانکی، دلالی ارز و سکه، خرید و فروش فیش حج و حتی دلالی برای حضور هر چه سریع‌تر یک بیمار برای بستری شدن در فلان بیمارستان و دهه ها و صدها دلالی دیگر که معنای واژگانی دلالی را به نسبت سالیان و دهه‌های گذشته با تغییراتی جدی همراه ساخته است.
حضور دلالان و واسطه گران سودجو در هر 
عرصه ای مخرب خواهد بود و اگرچه ممکن است در نگاه اول، نقش آفرینی کاذب این افراد و گروه ها در ذهن برخی سازنده به نظر رسد، اما در کلیت امر، پدیده مذکور خسارت و آسیب‌هایی جدی را برای کشور در پی‌خواهد داشت و در بسیاری از مواقع این فعالیت‌ها می‌تواند به عاملی برای ظهور و بروِز زیر پوستیِ فساد 
تبدیل شود.

نظرات کاربران
تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
  • نام و نام خانوادگی
  • آدرس ایمیل
  • نظر شما